ถ้าป่วยในไทยจะทำอย่างไร？｜ประกันสังคม ประกันเอกชน และการเลือกโรงพยาบาล สิ่งที่ต้องรู้

นี่คือบทความที่ 6 ในซีรีส์ “ชีวิตในไทยและกฎหมาย” บทที่แล้วพูดถึงใบขับขี่และกฎจราจร คราวนี้มาถึงเรื่อง “การแพทย์และประกันสุขภาพในไทย” ความสะดวกของการเดินเข้าคลินิกด้วยบัตรประกันสุขภาพแห่งชาติเหมือนที่ญี่ปุ่นไม่มีในไทย การเจ็บป่วยและบาดเจ็บสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีการเตือนล่วงหน้า หากไม่เตรียมพร้อม คุณอาจต้องเผชิญกับค่าใช้จ่ายที่สูงเกินคาด

1. ชาวต่างชาติควรรับมือกับการแพทย์ในไทยอย่างไร？

ไทยมีระบบการแพทย์สาธารณะ 3 ระบบสำหรับผู้พำนักอาศัย

ระบบ	กลุ่มเป้าหมาย	ชาวต่างชาติใช้ได้ไหม？
UCS (โครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า / “30 บาท”)	คนไทย	ไม่รวมชาวต่างชาติ
ประกันสังคม	ลูกจ้างในภาคเอกชน	ได้ รวมถึงชาวต่างชาติ
สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ	ข้าราชการและครอบครัว	ไม่รวมชาวต่างชาติ

ในทางปฏิบัติ ชาวต่างชาติสามารถเข้าถึง ประกันสังคม (กรณีมีนายจ้าง) หรือ ประกันสุขภาพเอกชน

2. ประกันสังคม — ชาวต่างชาติที่ทำงานส่วนใหญ่ถูกขึ้นทะเบียนโดยอัตโนมัติ

วิธีการขึ้นทะเบียน

ภายใต้พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 ลูกจ้างทุกคนในบริษัทเอกชนในไทย รวมถึงชาวต่างชาติ มีหน้าที่ต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคม นายจ้างเป็นผู้ดำเนินการขึ้นทะเบียน ดังนั้นชาวต่างชาติหลายคนจึงถูกลงทะเบียนโดยไม่รู้ตัว

อัตราเงินสมทบ (ตั้งแต่ปี 2569)

ฝ่าย	อัตรา	สูงสุดต่อเดือน
ลูกจ้าง	5% ของเงินเดือน	875 บาท (ฐานค่าจ้างสูงสุด 17,500 บาท)
นายจ้าง	5% ของเงินเดือน	เท่ากัน

ตั้งแต่เดือนมกราคม 2569 ได้เริ่มใช้ระยะที่ 1 ของการปรับเพิ่มแบบขั้นบันได ฐานค่าจ้างสูงสุดจะเพิ่มเป็น 20,000 บาทในปี 2572 และ 23,000 บาทในปี 2575

สิทธิประโยชน์ด้านการรักษาพยาบาล

เมื่อขึ้นทะเบียน คุณต้องเลือก โรงพยาบาลที่กำหนด (contracted hospital) 1 แห่ง การรักษาพยาบาล การนอนโรงพยาบาล และยาที่โรงพยาบาลนั้นไม่มีค่าใช้จ่าย

ข้อจำกัดสำคัญ:

การรักษาที่โรงพยาบาลอื่นต้องจ่ายเอง (ยกเว้นกรณีฉุกเฉิน)
กรณีฉุกเฉิน โรงพยาบาลอื่นคุ้มครองได้สูงสุด 72 ชั่วโมง (มีเงื่อนไขจำกัด)
เปลี่ยนโรงพยาบาลที่กำหนดได้ปีละครั้ง (กลางเดือนธันวาคมถึงปลายเดือนมีนาคม)

สิทธิประโยชน์อื่นของประกันสังคม

สิทธิประโยชน์	รายละเอียด
ค่าคลอดบุตร	15,000 บาทต่อครั้ง + ค่าฝากครรภ์สูงสุด 1,500 บาท
เงินสงเคราะห์หลังคลอด	7,500 บาท/เดือน เป็นเวลา 3 เดือน
เงินสงเคราะห์บุตร	800 บาท/เดือนจนถึงอายุ 6 ปี
ว่างงาน	50% ของค่าจ้าง (ลาออก) / 75% (ถูกเลิกจ้าง) สูงสุด 6 เดือน
บำนาญชราภาพ	ตามเงินสมทบสะสม 15 ปีขึ้นไป

ข้อจำกัดที่สำคัญที่สุด — ครอบครัวไม่ได้รับความคุ้มครอง

สิทธิประโยชน์ทางการแพทย์ของประกันสังคมครอบคลุมเฉพาะผู้ประกันตนเท่านั้น

คู่สมรสและบุตรที่ติดตามมาไม่ได้รับความคุ้มครองทางการแพทย์จากประกันสังคม หากคุณมีครอบครัวในไทยและสันนิษฐานว่าพวกเขาได้รับความคุ้มครองผ่านประกันสังคมของคุณ นั่นเป็นความเข้าใจที่ผิด การไปโรงพยาบาลจะต้องจ่ายเองทั้งหมด

การต่ออายุโดยสมัครใจหลังออกจากงาน (มาตรา 39)

หากออกจากงาน สามารถเปลี่ยนไปใช้มาตรา 39 (ผู้ประกันตนโดยสมัครใจ) ภายใน 6 เดือนเพื่อรักษาสิทธิ์ความคุ้มครองทางการแพทย์ไว้ เงินสมทบรายเดือนอยู่ในระดับต่ำ สำหรับอัตราปัจจุบัน กรุณาตรวจสอบที่เว็บไซต์ทางการของสำนักงานประกันสังคม (SSO)

3. ครอบครัวที่ติดตามมาและผู้เกษียณอายุจำเป็นต้องมีประกันเอกชน

ใครต้องการประกันสุขภาพเอกชน？

คู่สมรสและบุตรที่ติดตามมา (ไม่ได้รับความคุ้มครองทางการแพทย์จากประกันสังคม)
ผู้ถือวีซ่าเกษียณอายุ (O-A / O-X) (ประกันเป็นเงื่อนไขของวีซ่า)
ผู้ถือ LTR วีซ่า (ประกันเป็นเงื่อนไขของวีซ่า)
นักศึกษา (ED วีซ่า) (ไม่บังคับตามกฎหมาย แต่จำเป็นในทางปฏิบัติ)
ผู้ประกอบอาชีพอิสระ / ฟรีแลนซ์

ข้อกำหนดประกันตามประเภทวีซ่า

วีซ่า	จำเป็นต้องมีประกัน？	ข้อกำหนด
Non-Immigrant O-A (เกษียณอายุ)	จำเป็น	ขั้นต่ำผู้ป่วยใน 400,000 บาท / ผู้ป่วยนอก 40,000 บาท ต้องซื้อจากบริษัทประกันไทยที่ได้รับการรับรองจาก TGIA
Non-Immigrant O-X (เกษียณอายุ 10 ปี)	จำเป็น	เช่นเดียวกัน
LTR วีซ่า	จำเป็น	ผู้ป่วยใน 400,000 บาท / ผู้ป่วยนอก 40,000 บาทขึ้นไป
Non-Immigrant B (ทำงาน)	ไม่บังคับตามกฎหมาย	ถูกลงทะเบียนประกันสังคมโดยอัตโนมัติผ่านนายจ้าง
Non-Immigrant ED (นักศึกษา)	ไม่บังคับตามกฎหมาย	แนะนำอย่างยิ่ง
วีซ่าท่องเที่ยว	ไม่มีข้อกำหนด	—

หมายเหตุเกี่ยวกับประกันวีซ่า O-A: คุณอาจพบการอ้างอิงถึง “ความคุ้มครอง 100,000 USD” แต่ข้อกำหนดอย่างเป็นทางการของกรมตรวจคนเข้าเมืองไทยและ TGIA คือ ผู้ป่วยใน 400,000 บาท / ผู้ป่วยนอก 40,000 บาท และต้องซื้อจากบริษัทประกันไทยที่ได้รับการรับรองจาก TGIA กรมธรรม์จากต่างประเทศอาจไม่ได้รับการยอมรับ กรุณาตรวจสอบข้อกำหนดปัจจุบันกับกรมตรวจคนเข้าเมืองหรือสถานทูตไทยก่อนยื่นขอหรือต่ออายุ

ประกันสุขภาพนานาชาติ vs ประกันสุขภาพในประเทศไทย

ประเภท	ลักษณะสำคัญ	เหมาะสำหรับ
ประกันสุขภาพนานาชาติ	ความคุ้มครองทั่วโลก รวมถึงญี่ปุ่น รับการรักษาแบบแคชเลสที่โรงพยาบาลเอกชน	ชาวต่างชาติที่เดินทางบ่อยหรือกลับญี่ปุ่นเป็นประจำ
ประกันสุขภาพในประเทศ	ความคุ้มครองเฉพาะในไทย ราคาถูกกว่า สัญญามักเป็นภาษาไทย	ผู้พำนักระยะยาว ผู้เกษียณอายุ
ประกันการเดินทาง	สำหรับการพำนักระยะสั้นเท่านั้น ไม่เหมาะสำหรับการพำนักระยะยาว	การท่องเที่ยว การเดินทางระยะสั้น

4. โรงพยาบาลรัฐ vs โรงพยาบาลเอกชน — ค่าใช้จ่ายและความเป็นจริง

เปรียบเทียบค่าใช้จ่าย

รายการ	โรงพยาบาลรัฐ	โรงพยาบาลเอกชน (กรุงเทพฯ)
ตรวจผู้ป่วยนอก	ไม่กี่ร้อยบาท	1,500–3,000 บาท
นอนโรงพยาบาล (ต่อคืน)	ต่ำกว่ามาก	20,000–40,000 บาทขึ้นไป
ผ่าตัด (เช่น ไส้ติ่งอักเสบ)	ต่ำกว่ามาก	100,000–300,000 บาทขึ้นไป
เวลารอ	1–4 ชั่วโมงขึ้นไป	ค่อนข้างสั้น
บริการภาษาอังกฤษ	จำกัด	โดยทั่วไปพร้อม

หากไม่มีประกัน การนอนโรงพยาบาลหรือผ่าตัดที่โรงพยาบาลเอกชนชั้นนำในกรุงเทพฯ อาจทำให้ค่าใช้จ่ายสูงถึงหลายแสนบาทหรือมากกว่านั้น โรงพยาบาลเอกชนชั้นนำของกรุงเทพฯ เช่น บำรุงราษฎร์ สมิติเวช BNH มีสิ่งอำนวยความสะดวกและมาตรฐานการรักษาระดับโลก แต่ค่าใช้จ่ายก็สูงตามไปด้วย

ควรเลือกโรงพยาบาลไหน？

หากขึ้นทะเบียนประกันสังคม คุณสามารถรับการรักษาฟรีที่โรงพยาบาลที่กำหนด (มักเป็นโรงพยาบาลรัฐ) ในทางปฏิบัติ ชาวต่างชาติส่วนใหญ่ใช้ประกันเอกชนไปโรงพยาบาลเอกชน เนื่องจากความสะดวกด้านภาษา เวลารอที่สั้นกว่า และความสะดวกสบาย

หากไปโรงพยาบาลเอกชน ต้องนำบัตรประกันหรือบัตรรับการรักษาแบบแคชเลสไปด้วยเสมอ หากไม่มีความคุ้มครอง การเจ็บป่วยร้ายแรงอาจสร้างภาระทางการเงินที่หนักมาก

5. กรณีฉุกเฉิน — โทรหาใคร？

สถานการณ์	ช่องทางติดต่อ
ฉุกเฉินคุกคามชีวิต	1669 (หมายเลขฉุกเฉินแห่งชาติ)
ชาวต่างชาติ / นักท่องเที่ยว	1155 (ตำรวจท่องเที่ยว)
รถพยาบาลโรงพยาบาลเอกชน	เบอร์โดยตรงของแต่ละโรงพยาบาล (มีค่าบริการ)

เกี่ยวกับรถพยาบาลในไทย: บริการรถพยาบาลหลายแห่งในไทยดำเนินงานโดยองค์กรอาสาสมัครและอาจใช้เวลานานในการมาถึง กรณีฉุกเฉินร้ายแรง การไปห้องฉุกเฉิน (ER) ของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดโดยตรงหรือนั่งแท็กซี่อาจเป็นทางเลือกที่ดีกว่า

สิ่งที่ต้องพกติดตัวเสมอ: บัตรประกัน (หรือบัตร ID ของบริษัทประกัน) และหนังสือเดินทาง

6. ประกันของบริษัทคุ้มครองครอบครัวด้วยไหม？

ชาวต่างชาติในบริษัทญี่ปุ่นหลายคนได้รับความคุ้มครองภายใต้ประกันเดินทางต่างประเทศขององค์กรหรือประกันสำหรับพนักงานประจำต่างประเทศ ซึ่งทำให้เกิดสถานการณ์ที่มีความคุ้มครองซ้ำซ้อนกับประกันสังคม

ต้องตรวจสอบเสมอ:

คู่สมรสและบุตรที่ติดตามมารวมอยู่ในกรมธรรม์หรือไม่
ความคุ้มครองครอบคลุมถึงช่วงที่กลับญี่ปุ่นหรือไม่
รับการรักษาแบบแคชเลสที่โรงพยาบาลเอกชนไทยได้หรือไม่
จะมีช่องว่างในความคุ้มครองเมื่อลาออกหรือกลับประเทศหรือไม่

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือ “บริษัทมีประกันให้แล้ว เราทุกคนก็ได้รับความคุ้มครอง” ในความเป็นจริง ไม่ใช่เรื่องแปลกที่คู่สมรสที่ติดตามมาจะถูกยกเว้นออกจากกรมธรรม์ขององค์กรโดยที่พนักงานไม่รู้ตัว

7. สรุป — 3 ประเด็นสำคัญ

ประเด็น	รายละเอียด
① ประกันสังคมไม่คุ้มครองครอบครัว	คู่สมรสและบุตรต้องซื้อประกันสุขภาพเอกชนแยกต่างหาก
② บางวีซ่าต้องมีประกันเป็นเงื่อนไขการเข้าประเทศ	วีซ่า O-A, O-X และ LTR ต้องมีประกันจากบริษัทประกันไทยที่ได้รับการรับรองจาก TGIA
③ ไม่มีประกัน ค่ารักษาโรงพยาบาลเอกชนอาจสูงหลายแสนบาท	คิดว่าประกันสุขภาพเป็น “โครงสร้างพื้นฐาน” ของการใช้ชีวิตในไทย ไม่ใช่ทางเลือกเสริม

มาตรฐานการแพทย์ในไทย โดยเฉพาะที่โรงพยาบาลเอกชนในกรุงเทพฯ อยู่ในระดับโลก ค่าใช้จ่ายก็เช่นกัน ประกันสุขภาพไม่ควรเป็นสิ่งที่คุณคิดถึงหลังจากต้องการใช้ — ควรมีก่อนเดินทางมาถึงหรือในช่วงวันแรกของการตั้งถิ่นฐาน

บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ณ เดือนเมษายน พ.ศ. 2569 ข้อกำหนดประกันและกฎระเบียบด้านการแพทย์อาจมีการเปลี่ยนแปลง กรุณาตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากสำนักงานประกันสังคม (SSO) กรมตรวจคนเข้าเมืองไทย หรือ TGIA (สมาคมประกันวินาศภัยไทย) บทความนี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายภายใต้กฎหมายไทย สำหรับกรณีเฉพาะ กรุณาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญที่มีใบอนุญาตทนายความไทย สำนักงานของเราทำงานร่วมกับทนายความชาวไทยของ JTJB International Lawyers